ایزوپارافین گروهی از هیدروکربنهای شاخهدار اشباع (Iso-Alkanes) هستند که از پالایش و هیدروژناسیون برشهای نفتی بهدست میآیند. این ترکیبات به دلیل خلوص بالا، بوی بسیار کم، پایداری شیمیایی و ایمنی مناسبتر نسبت به حلالهای آروماتیک، بهطور گسترده در صنایع حساس و پیشرفته مورد استفاده قرار میگیرند.
ایزوپارافینها معمولاً بهصورت مایعات شفاف، بیرنگ و کمفرّار عرضه میشوند و جایگزین مناسبی برای حلالهای سنتی با بوی تند و سمیت بالاتر هستند.
مشخصات عمومی ایزوپارافین
-
خانواده شیمیایی: آلکانهای شاخهدار
-
حالت فیزیکی: مایع شفاف
-
رنگ: بیرنگ
-
بو: بسیار کم یا بدون بو
-
فرّاریت: کنترلشده
-
حلالیت در آب: نامحلول
-
حلالیت در مواد آلی: بالا
-
پایداری شیمیایی: بسیار بالا
انواع ایزوپارافین و بازه کربنی
ایزوپارافینها بر اساس طول زنجیره کربنی دستهبندی میشوند که این موضوع مستقیماً بر ویسکوزیته، نقطه جوش و کاربرد آنها اثر دارد:
| نوع ایزوپارافین | بازه کربنی | ویژگی شاخص |
|---|---|---|
| ایزوپارافین سبک | C8 – C10 | تبخیر سریع، قدرت پاککنندگی بالا |
| ایزوپارافین متوسط | C11 – C13 | تعادل بین فرّاریت و پایداری |
| ایزوپارافین سنگین | C14 – C16 | ویسکوزیته بالاتر، تبخیر کند |
مشخصات فنی معمول ایزوپارافین
| پارامتر | مقدار تقریبی |
|---|---|
| چگالی در 15°C | 0.73 – 0.78 g/cm³ |
| نقطه جوش | 150 – 260°C |
| نقطه اشتعال | بالای 60°C (بسته به گرید) |
| آروماتیکها | کمتر از 0.01% |
کاربردهای ایزوپارافین
🔹 صنایع آرایشی و بهداشتی
-
پایه حلال در کرمها، لوسیونها و اسپریها
-
سازگار با پوست و بدون بوی آزاردهنده
🔹 صنایع رنگ، جوهر و پوششها
-
حلال ایمن برای رنگها و مرکبهای چاپ
-
بهبود یکنواختی و کنترل زمان خشکشدن
🔹 صنایع الکترونیک و دقیق
-
پاکسازی قطعات حساس
-
بدون باقیماندن رسوب
🔹 صنایع شیمیایی و صنعتی
-
حلال واکنشهای خاص
-
جایگزین ایمنتر برای حلالهای آروماتیک
مزایای ایزوپارافین
-
بوی بسیار کم
-
سمیت پایینتر نسبت به حلالهای سنتی
-
پایداری شیمیایی بالا
-
ایمنی بیشتر در محیطهای کاری
-
سازگاری با استانداردهای زیستمحیطی